Ασφαλιστική κάλυψη "μαμούθ" για το έργο της νέας Γραμμής 4 του ΜΕΤΡΟ

Του Νίκου Ρουσάνογλου

Ασφαλιστική κάλυψη ύψους 1,8 δισ. ευρώ υφίσταται στο πλαίσιο της σύμβασης εκτέλεσης της Γραμμής 4 του ΜΕΤΡΟ, δηλαδή όση περίπου είναι η αξία του έργου, κάτι που αποτελεί και την συνήθη πρακτική για μεγάλα έργα υποδομής και δη τέτοιου μεγέθους. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η κάλυψη αυτή παρέχεται μέσω μιας κοινοπραξίας ασφαλιστικών ομίλων και φορέων, μεταξύ των οποίων ο όμιλος Allianz και ο όμιλος Marsh, ενώ σε αυτή συμμετέχει και πλήθος αντασφαλιστικών φορέων.

Πρόκειται για ένα στοιχείο κρίσιμης σημασίας, καθώς συνιστά και μια είδους «εγγύηση» για την ικανότητα διαχείρισης κάθε τυχόν «εμποδίου» που θα προκύψει κατά την εκτέλεση ενός έργου τέτοιας κλίμακας και τεχνικής δυσκολίας. Ένα τέτοιο ασφαλώς, αφορά τις ζημιές που προκλήθηκαν στην περιοχή της Κυψέλης το περασμένο δίμηνο, κατά το πέρασμα από εκεί του μηχανήματος TBM («Μετροπόντικας»). Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η ανάδοχος κοινοπραξία του έργου, Άβαξ-Ghella-Alstom, οι διαπιστωμένες ζημιές αφορούν σε 16 κτίρια και συνολικά 130 διαμερίσματα. Για την αποκατάστασή τους, υπεύθυνος είναι ο ανάδοχος και ήδη έχουν γίνει οι πρώτες επιδιορθώσεις σε 10 από τα διαμερίσματα. Για τα υπόλοιπα, ο ανάδοχος, ο οποίος έχει δεσμεύσει τέσσερα συνεργεία για τον σκοπό αυτό, αναμένει το «πράσινο φως» από τους ιδιοκτήτες. Πάντως, εκτίμηση για το ύψος των δαπανών αποκατάστασης (που ούτως ή άλλως καλύπτονται από την ασφάλεια του έργου) δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή, αλλά η αίσθηση που υπάρχει στην αγορά είναι ότι το κόστος δεν θα είναι ιδιαίτερα υψηλό, με δεδομένο ότι δεν έχει μέχρι στιγμής, παρατηρηθεί πρόβλημα στατικής επάρκειας, ή ζημιές στον φέροντα οργανισμό κάποιου κτιρίου.

Με τη σειρά τους, οι περισσότεροι κάτοικοι τηρούν στάση αναμονής, καθώς αναμένουν το αποτέλεσμα των νέων ελέγχων (οι πρώτοι έγιναν από μηχανικούς του αναδόχου και της Αττικό Μετρό) των εμπειρογνωμόνων που έχει ορίσει το ΤΕΕ, έπειτα από αίτημα που υπέβαλε το Υπ. Υποδομών και η Αττικό Μετρό. Παράλληλα και ο Δήμος Αθηναίων έχει δεσμευτεί ότι θα καλύψει το κόστος δύο ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, που θα επιλέξουν οι κάτοικοι (ενός μεταλλειολόγου κι ενός πολιτικού μηχανικού), που θα συνδράμουν στην αξιολόγηση της κατάστασης των κτιρίων.

Υπενθυμίζεται ότι μετά την εμφάνιση ζημιών (ρωγμές, αποκολλήσεις μεταξύ κτιρίων, καθίζηση εδάφους, ζημιές σε πόρτες και παράθυρα), οι εργασίες έχουν διακοπεί προσωρινά στο έργο. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπ. Υποδομών, σε συνδυασμό με την Αττικό ΜΕΤΡΟ αιτήθηκαν από το ΤΕΕ τον ορισμό εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα επισκεφτούν τα κτίρια και τα διαμερίσματα και θα εκδώσουν σχετικά πορίσματα για την κατάσταση των κατασκευών. Σκοπός της πρωτοβουλίας αυτής είναι να υπάρξει και η τεκμηριωμένη γνώμη τρίτων προς το έργο ειδικών, ώστε να εδραιωθεί η αίσθηση ασφαλείας των ενοίκων και να επιβεβαιωθεί η επάρκεια των αποκαταστάσεων τις οποίες υποχρεούται από την σύμβασή της να εκτελέσει -και εκτελεί ήδη όπου έχει ζητηθεί- η ανάδοχος κοινοπραξία. Η διαδικασία αυτή ήδη «τρέχει», καθώς έχουν οριστεί οι ειδικοί και τις επόμενες μέρες θα ξεκινήσουν οι πρώτες αυτοψίες. Οι έλεγχοι θα ξεκινήσουν με μακροσκοπική αυτοψία και αν εντοπιστούν ενδείξεις προβλημάτων στον φέροντα οργανισμό των κτιρίων, θα ακολουθούν πιο εξειδικευμένες και σε βάθος τεχνικές εξετάσεις. Στο τέλος της διαδικασίας προβλέπεται η έκδοση υπογεγραμμένων βεβαιώσεων για την κατάσταση κάθε ακινήτου. Παράλληλα, προχωρά και το σκέλος της εισαγγελικής έρευνας που έχει διαταχθεί για την διερεύνηση της υπόθεσης.

Σε δηλώσεις του τις προηγούμενες ημέρες, ο κ. Ευθύμης Λέκκας, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), είχε αναφέρει ότι οι ζημιές που έχουν παρατηρηθεί δεν θέτουν σε κίνδυνο την στατική επάρκεια των κτιρίων. Οι περισσότερες φθορές αποκολλήσεις στους αρμούς μεταξύ των κτιρίων και τριχοειδείς ρωγμές. Όπως είπε, οι αρμοί υπάρχουν ακριβώς για να απορροφούν τέτοιου είδους μετακινήσεις, ενώ οι μέχρι στιγμής φθορές δεν θεωρούνται κρίσιμες.

Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, η αιτία του προβλήματος έγκειται στην μετακίνηση υλικών από το υπέδαφος προς την επιφάνεια, λόγω των πιέσεων που προκλήθηκαν από την διάνοιξη της σήραγγας. Ειδικότερα, η περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερα γεωλογικά χαρακτηριστικά, καθώς σε μεγάλο βαθμό αποτελείται από αθηναϊκό σχιστόλιθο, έναν σχηματισμό που μπορεί να επηρεαστεί από πιέσεις και μετακινήσεις. Επίσης, στο σημείο αυτό, υπάρχουν παλιές κοίτες ποταμών, οι οποίες μπορούν να επηρεάζουν τη συμπεριφορά του εδάφους και να δημιουργούν επιπλέον προκλήσεις κατά την εκτέλεση μεγάλων τεχνικών έργων.
Όπως δήλωσε και ο Υφυπουργός Υποδομών, κ. Ν. Ταχιάος, «το υλικό που αναβλύζει δεν είναι τσιμέντο, αλλά ένας ειδικός πολτός ο οποίος χρησιμοποιείται κατά τη διάνοιξη της σήραγγας. Όπως εξήγησε, ο πολτός εγχέεται στην κεφαλή του μετροπόντικα, ώστε να εξισορροπείται η πίεση των υπερκείμενων κατασκευών κατά την εκσκαφή. Σύμφωνα με τον ίδιο, για λόγους που σχετίζονται με το γεωτεχνικό προφίλ της περιοχής, προέκυψαν συνθήκες που δεν είχαν προβλεφθεί από τις αρχικές μελέτες».

Πότε θα επανεκκινήσει το έργο;

Σε ό,τι αφορά το πότε θα ξεκινήσει ξανά ο «Μετροπόντικας», αυτό θα εξαρτηθεί από το πότε θα υπάρξει το πόρισμα της ειδικής επιτροπής από πανεπιστημιακούς και ειδικούς υπογείων έργων που συστάθηκε κι ενώ προχωρά και ειδική μελέτη. Συγκεκριμένα, η Ελληνικό Μετρό, έχει αναθέσει την εκπόνηση ανεξάρτητης πραγματογνωμοσύνης στον καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, κ. Μιχάλη Καββαδά, αλλά και σε έναν Γερμανό εμπειρογνώμονα, ειδικό περί των μηχανημάτων διάνοιξης υπόγειων σηράγγων (TBM), ο οποίος διαθέτει εξειδικευμένη γνώση των δυνατοτήτων και της προσαρμογής του μηχανήματος στις ιδιαίτερες γεωτεχνικές συνθήκες του υπεδάφους.

Το πόρισμα που θα προκύψει από την μελέτη αυτή, θα τεθεί υπόψη των κατοίκων και του πραγματογνώμονα του Δ. Αθηναίων, ώστε να τεκμηριωθεί ότι η επανεκκίνηση του έργου (με την όποια αλλαγή προταθεί στην κατασκευή), δεν θα δημιουργήσει άλλα προβλήματα στα κτίρια.

Σε κάθε περίπτωση, η εκτίμηση που υπάρχει αυτή τη στιγμή είναι ότι το έργο δεν πρόκειται να επανεκκινήσει νωρίτερα από το τέλος Αυγούστου, κάτι που σημαίνει περίπου δύο μήνες καθυστέρησης στην διάνοιξη της σήραγγας, που θα καταλήξει στον Ευαγγελισμό. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάδοχο κοινοπραξία, ένα μέρος του χαμένου χρόνου θα μπορέσει να κερδηθεί όταν το μηχάνημα επανεκκινήσει και υπάρχει αισιοδοξία ότι τελικά θα αφιχθεί στον Ευαγγελισμό, το αργότερο μέχρι τις αρχές του 2027. Ούτως ή άλλως, οι εκκρεμότητες που υπάρχουν με τους σταθμούς στην Ριζάρη και την Εξάρχεια, είναι πιθανόν να επιφέρουν πολύ σημαντικότερες καθυστερήσεις από την υφιστάμενη.