Ο Ράντεφ κάνει εξωτερική πολιτική α λα καρτ στη Βουλγαρία

Των Maria Simeonova, Vessela Tcherneva 

Η Βουλγαρία συμφώνησε να φιλοξενήσει έως και οκτώ αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού στη στρατιωτική βάση Μπέζμερ, προκειμένου να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Η ανακοίνωση ήρθε μόλις λίγες ημέρες αφότου ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ απέσυρε τη χώρα του από τον ευρωπαϊκό «συνασπισμό των προθύμων» (Coalition of the Willing – CoW) για την Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική υποστήριξη θα παρατείνει μόνο τον πόλεμο και ότι η Βουλγαρία δεν διαθέτει τους πόρους για να συμβάλει.

Ο Ράντεφ παρέπεμψε την τελική απόφαση για τη βάση Μπέζμερ σε ψηφοφορία στο βουλγαρικό κοινοβούλιο, επιδιώκοντας να διαμοιράσει την πολιτική ευθύνη και να περιορίσει την άμεση ταύτισή του με την απόφαση. Έτσι, ο πρωθυπουργός μπορεί να διατηρήσει τη μάλλον αδέξια στάση του: απορρίπτοντας τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία (παρά τις προηγούμενες ψηφοφορίες του κοινοβουλίου) και ταυτόχρονα δικαιολογώντας την παροχή υλικοτεχνικής υποστήριξης στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλού, ελπίζει να διατηρήσει τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας χωρίς να δεσμεύσει τη Βουλγαρία στη διαμορφούμενη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Οι αποφάσεις αυτές αναδεικνύουν μια αυξανόμενη ασυνέπεια στη στρατηγική στάση της Βουλγαρίας. Η Σόφια απομακρύνεται από τις ευρωπαϊκές προσπάθειες ενίσχυσης της Ουκρανίας και από τον σχεδιασμό για τη δική της άμυνα, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει τη στρατιωτική επιχείρηση της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή. Αντί να ευθυγραμμιστεί με την ευρύτερα φιλοευρωπαϊκή συναίνεση και τα αντιαμερικανικά αισθήματα που επικρατούν στη βουλγαρική κοινωνία, ο Ράντεφ επιχειρεί να εξισορροπήσει ανταγωνιστικά πλαίσια ασφαλείας, χωρίς να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ασφάλειας.

Αυτή η αμφισημία αποτελεί επίσης μια ευρύτερη πρόκληση για την Ευρώπη. Καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ασκεί εξωτερική πολιτική μέσω διαπραγματεύσεων και συναλλαγών, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνεται να μπαίνουν στον πειρασμό να επιδιώξουν διμερείς συμφωνίες με την Ουάσιγκτον αντί να επενδύσουν στην ευρωπαϊκή ενότητα. Μια τέτοια συμπεριφορά ενέχει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της συλλογικής άμυνας, ακριβώς τη στιγμή που απαιτείται στρατηγικός συντονισμός.

Η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται στο να επιλέγουν τα κράτη-μέλη τη συνεργασία μόνο όταν αυτό τα εξυπηρετεί πολιτικά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εμπλακεί πιο ενεργά με τη βουλγαρική κυβέρνηση και να αντιταχθεί στη στρατηγική εξισορρόπησης που ακολουθεί ο Ράντεφ, όσο οι πολιτικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές, ώστε να ενισχυθεί η αμυντική συνεργασία μεταξύ των 27 κρατών-μελών.

Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να ενισχύσει τα πολιτικά και πρακτικά κίνητρα για τη συμμετοχή σε κοινές αμυντικές πρωτοβουλίες, για παράδειγμα μέσω του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (Multiannual Financial Framework – MFF) και άλλων ευρωπαϊκών αμυντικών εργαλείων. Παράλληλα, χρειάζεται να περιορίσει τις δυνατότητες εξωτερικών δυνάμεων —ιδίως της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ— να εκμεταλλεύονται τις διαιρέσεις, τις θεσμικές αδυναμίες και τη στρατηγική αμφισημία που ενθαρρύνει το κίνημα MAGA. Η πρόσφατη προσπάθεια της Βουλγαρίας να αφαιρεθούν δύο Ρώσοι ολιγάρχες και ένας Ρώσος πατριάρχης από το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αυξανόμενης επιρροής της Ρωσίας στην κυβέρνηση της Σόφιας. 

Συνολικά, η ΕΕ θα πρέπει να αντιμετωπίσει τη Βουλγαρία ως μια επείγουσα πολιτική υπόθεση και όχι ως μια χαμένη υπόθεση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα ενόψει του 2027, όταν η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με αρκετές σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν στην επιστροφή κυβερνήσεων που θα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον εθνικισμό παρά στην ευρωπαϊκή ενότητα. Μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε το πολιτικό περιθώριο δράσης των κυβερνήσεων που παραμένουν προσηλωμένες σε μια ισχυρή ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας.

Από τότε που ανέλαβε την εξουσία, τον Μάιο του 2026, ο Ράντεφ έχει μετατοπίσει σταδιακά την εξωτερική πολιτική της Βουλγαρίας μακριά από την ευθυγράμμιση με τους Ευρωπαίους εταίρους της. Η Βουλγαρία δεν προσχώρησε στη διεθνή συμφωνία για τη σύσταση του Ειδικού Δικαστηρίου για το Έγκλημα της Επίθεσης κατά της Ουκρανίας, ούτε ο Ράντεφ συμμετείχε στη σύνοδο του B9 που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο στο Βουκουρέστι. Η απόφαση της Βουλγαρίας να αποχωρήσει από τον «συνασπισμό των προθύμων» προκάλεσε έντονες επικρίσεις από τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα και εγείρει ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τον μακροπρόθεσμο στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας.

Η τελευταία εξέλιξη σχετικά με τη βάση Μπέζμερ ακολουθεί την προηγούμενη ανάπτυξη έως και 15 αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στο αεροδρόμιο της Σόφιας μεταξύ Φεβρουαρίου και Ιουνίου, γεγονός που προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις. Η κυβέρνηση έθεσε τέλος στην ανάπτυξη αυτή στις 30 Ιουνίου. Η παρουσία των αεροσκαφών συνδεόταν με τις —τελικά ανεπιτυχείς— διαβουλεύσεις για την ένταξη της Βουλγαρίας στο αμερικανικό πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης εισόδου (Visa Waiver Program). 

Οι καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων και η αβεβαιότητα γύρω από τη σχεδιαζόμενη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με τη Ράινμεταλ (Rheinmetall), εντείνουν την έλλειψη σαφήνειας ως προς το εάν η Σόφια σκοπεύει να αποτελέσει έναν συνεπή συνεισφέροντα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Υπό τις παρούσες συνθήκες, ο Ράντεφ φαίνεται να επιδιώκει περισσότερο συναλλακτικές, κατά περίπτωση, σχέσεις τόσο με την Ευρώπη όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.

Επιμέλεια – Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου