Το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η νέα πολυεπίπεδη αεράμυνα της Ελλάδας και οι γεωστρατηγικές προεκτάσεις

Το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ), που συνεδριάζει την Πέμπτη 23 Ιουλίου, καλείται να εγκρίνει το μεγαλύτερο εξοπλιστικό πρόγραμμα αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας των τελευταίων δεκαετιών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η λεγόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας με βασικό κορμό ισραηλινής τεχνολογίας, το οποίο φιλοδοξεί να αναβαθμίσει ριζικά την προστασία της ελληνικής επικράτειας απέναντι στις σύγχρονες αεροπορικές, πυραυλικές και υβριδικές απειλές. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δημιουργεί για πρώτη φορά μια πολυεπίπεδη αεράμυνα, ικανή να αντιμετωπίζει το σύνολο των σύγχρονων εναέριων απειλών: από drones και πυραύλους cruise έως βαλλιστικούς πυραύλους και μαχητικά αεροσκάφη. Όλα τα μέσα θα διασυνδέονται σε ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, αυξάνοντας σημαντικά τις δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης, αναχαίτισης και προστασίας της ελληνικής επικράτειας. Παράλληλα, το ΚΥΣΕΑ αναμένεται να εγκρίνει την προμήθεια μη επανδρωμένων συστημάτων επιτήρησης Heron της ισραηλινής Israel Aerospace Industries (IAI), V-BAT της αμερικανικής Shield AI, των μεταφορικών αεροσκαφών C-390 Millennium της βραζιλιάνικης Embraer, καθώς και ειδικών μέσων υποβρύχιων επιχειρήσεων. Το συνολικό κόστος του προγράμματος εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος να κατευθύνεται στις ισραηλινές αμυντικές βιομηχανίες Rafael Advanced Defense Systems και Israel Aerospace Industries (IAI), ενώ η ελληνική συμμετοχή εκτιμάται ότι θα υπερβεί το 25%, ενισχύοντας την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Η επιλογή των αντιαεροπορικών συστημάτων SPYDER All in One, Barak MX και David’s Sling δημιουργεί για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη πολυστρωματική ασπίδα αεράμυνας, ικανή να αντιμετωπίζει μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους cruise, βαλλιστικούς πυραύλους και αεροπορικές επιθέσεις σε διαφορετικά ύψη και αποστάσεις. Ταυτόχρονα, προβλέπεται η ανάπτυξη ενός ενιαίου συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου (C2), μέσω του οποίου θα διασυνδεθούν τα νέα μέσα με τα ήδη υπάρχοντα συστήματα της Πολεμικής Αεροπορίας και του Στρατού Ξηράς, όπως οι Patriot, Hawk, TOR-M1, OSA-AK και Crotale.

Οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας μεταβάλλεται με ταχύτητα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η στρατιωτική αντιπαράθεση στη Μαύρη Θάλασσα, η διαρκής αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η εκτεταμένη χρήση drones, πυραύλων cruise και βαλλιστικών όπλων, αλλά και οι υβριδικές απειλές στον κυβερνοχώρο, στις ενεργειακές υποδομές και στα δίκτυα μεταφορών, αναδιαμορφώνουν τις προτεραιότητες των ευρωπαϊκών κρατών και του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η ανάπτυξη τουρκικών βαλλιστικών δυνατοτήτων και η συνεχής ενίσχυση των μη επανδρωμένων αεροπορικών μέσων της Άγκυρας επιβάλλουν στην Ελλάδα τη δημιουργία μιας σύγχρονης και διαλειτουργικής αρχιτεκτονικής αποτροπής.

Τα διδάγματα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής

 Οι πολεμικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή επιβεβαίωσαν ότι η κυριαρχία στον αέρα δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τα μαχητικά αεροσκάφη. Οι επιθέσεις κορεσμού με εκατοντάδες drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη πολυεπίπεδων συστημάτων αεράμυνας, ικανών να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο. Η προστασία αεροδρομίων, ναυστάθμων, στρατηγείων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, λιμένων, τηλεπικοινωνιακών υποδομών και κρίσιμων δικτύων μετατρέπεται πλέον σε βασική προϋπόθεση της εθνικής άμυνας. Παράλληλα, η έννοια της άμυνας επεκτείνεται στον κυβερνοχώρο, στα διαστημικά συστήματα, στις ηλεκτρονικές παρεμβολές και στις υβριδικές επιχειρήσεις, όπου η πληροφορία αποκτά την ίδια αξία με τα συμβατικά όπλα.

Η νέα στρατηγική σχέση Ελλάδας – Ισραήλ

Η συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ εισέρχεται σε μια νέα φάση. Δεν περιορίζεται πλέον στην προμήθεια οπλικών συστημάτων ή στην εκπαίδευση πιλότων στο Διεθνές Εκπαιδευτικό Κέντρο Πτήσεων της Καλαμάτας. Η εγκατάσταση ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων, η ανάπτυξη κοινών δικτύων διοίκησης και ελέγχου, οι ανταλλαγές τεχνογνωσίας, οι κοινές ασκήσεις και η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στην παραγωγή και υποστήριξη των νέων συστημάτων δημιουργούν μια πολύ στενότερη αμυντικο-βιομηχανική και επιχειρησιακή σχέση. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ελληνική αποτρεπτική ισχύ, αλλά ταυτόχρονα αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας στη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η Μαύρη Θάλασσα παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της σύγκρουσης Ρωσίας–Ουκρανίας, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε χώρο αυξημένης στρατηγικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αμερικανικές και συμμαχικές εγκαταστάσεις στη Σούδα, στην Αλεξανδρούπολη, στη Λάρισα και στο Στεφανοβίκειο αποκτούν αυξανόμενη σημασία για τη μεταφορά δυνάμεων, την υποστήριξη επιχειρήσεων και την επιτήρηση της ευρύτερης περιοχής. Η ενίσχυση της ελληνικής αεράμυνας προστατεύει πρωτίστως την ελληνική επικράτεια και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Παράλληλα, όμως, αυξάνει και την ασφάλεια κρίσιμων συμμαχικών υποδομών, γεγονός που ενισχύει τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας στο πλαίσιο της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Η τουρκική παράμετρος

Καμία σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να αγνοήσει τη διαρκή αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας. Η ανάπτυξη τουρκικών βαλλιστικών πυραύλων, η εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η εφαρμογή του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», οι αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και η στρατιωτική παρουσία της Άγκυρας σε πολλαπλά περιφερειακά μέτωπα, συνθέτουν ένα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας.

Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στην Άγκυρα η εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα επικρίνει την αμυντική συνεργασία Αθήνας, Λευκωσίας και Τελ Αβίβ, υποστηρίζοντας ότι δημιουργεί νέες εστίες έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο και στρέφεται κατά της περιφερειακής ασφάλειας. Η τουρκική πλευρά παρουσιάζει την απόκτηση ισραηλινών πυραυλικών συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις ως εξέλιξη που επηρεάζει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή. Και αποτελεί σοβαρή απειλή για την Ασφάλεια της Τουρκίας. Από την πλευρά της, η Ελληνική Κυβέρνηση  υποστηρίζει  ότι οι εξοπλιστικές της επιλογές είναι αμυντικού χαρακτήρα, υπηρετούν αποκλειστικά την εθνική αποτροπή και εντάσσονται στο κυριαρχικό δικαίωμα κάθε κράτους να οργανώνει την άμυνά του.

Το στρατηγικό δίλημμα της επόμενης δεκαετίας. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι απλώς μια ακόμη εξοπλιστική σύμβαση. Αποτελεί μέρος της μετάβασης της Ελλάδας σε μια νέα εποχή δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων και ολοκληρωμένης αεράμυνας.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει ανοικτό: Μέχρι ποιο σημείο η Ελλάδα ενισχύει την εθνική της αποτρεπτική ισχύ και από ποιο σημείο αναλαμβάνει έναν ευρύτερο ρόλο ως επιχειρησιακός κόμβος του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των στρατηγικών της εταίρων στην Ανατολική Μεσόγειο;

                                                                                         Χρήστος Καπούτσης