Κείμενο: Φοίβος Οικονομίδης

Η ιστορία είναι γνωστή. Στο παγκόσμιο τουρ των Radiohead για το άλμπουμ τους OK Computer του 1997, ο frontman της μπάντας Thom Yorke αισθανόταν όλο και χειρότερα. Αποκομμένος, κατατονικός, απελπισμένος, η ανάδειξη του ως «ροκ σταρ» έμοιαζε να τον καταστρέφει, δεν μπορούσε να τη διαχειριστεί. Στο ντοκιμαντέρ “Meeting People is Easy” του 1998 μπορείτε να πάρετε μια πολύ καλή γεύση για την κατάσταση στην οποία βρισκόταν. Πάνω από ένα χρόνο μετά την έναρξη του τουρ, στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου, ο Yorke κάλεσε στο τηλέφωνο τον Michael Stipe, καλό του φίλο και τραγουδιστή των REM, και του είπε “Δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω άλλο αυτό”. Ο Stipe απάντησε με μια οδηγία: “Κατέβασε τα παντζούρια και ξεκίνα να επαναλαμβάνεις: I’m not here. This is not happening”.

I’m not here. This isn’t happening. Λίγα χρόνια μετά, αυτό το μάντρα θα αποτελούσε το ρεφρέν του How to Disappear Completely. Ενός από τα πιο αγαπημένα και στοιχειωτικά τραγούδια που έγραψαν ποτέ οι Radiohead, στο ιστορικό τους άλμπουμ KID A. Το άλμπουμ που άλλαξε μια για πάντα την ταυτότητά τους, και απέδειξε πως η μπάντα αυτή θα έσπαγε κάθε καλούπι στο οποίο θα την έβαζαν. Δεν ήταν μια ροκ μπάντα. Ήταν ένα μουσικό – όχι, ούτε καν αυτό, ένα πολυμεσικό καλλιτεχνικό πείραμα, που αμφισβητούσε διαρκώς τα διαθέσιμα εργαλεία του και τον εαυτό του, καβαλούσε κάθε κύμα, προσέκρουε σε κάθε ακτή, αμφέβαλλε και αναρωτιόταν διαρκώς και για τα πάντα.

Με το KID A οι Radiohead μεταφέρθηκαν από τις μελωδίες στους ηλεκτρονικούς χώρους και τους αναγνωρίσιμους ήχους. Είναι ένας δίσκος που σε πιάνει απροετοίμαστο με το Everything in its Right Place και συνεχίζει, με τα ηλεκτρονικά “blip bloops”, τις ambient παρενθέσεις, τα παραληρηματικά Morning Bell και In Limbo, τη δυστοπία του σπασμωδικού Idioteque, τα τόσο Radioheadικά συναισθηματικά γκρεμίσματα των Motion Picture Soundtrack και, ναι, του How to Disappear. Αυτό το κομμάτι – και ο δίσκος ολόκληρος – έχει ορίσει ζωές και ανθρώπους. Ψάξτε τους, σίγουρα κάποιον ξέρετε.

Το KID A έγινε η μεγαλύτερη μέχρι τότε επιτυχία τους, φτάνοντας στην κορυφή των charts σε Βρετανία και Αμερική. Οκτώ μήνες μετά ήρθε το Amnesiac, με το διάσημο εξώφυλλό του με τον μινώταυρο που κλαίει (αμέτρητοι μινώταυροι κλαίνε πλέον σε αμέτρητα τατουάζ). Ένα άλμπουμ φτιαγμένο ουσιαστικά από κομμάτια που «ξέμειναν» και δεν μπήκαν στο KID A, μιας και η μπάντα ήθελε να αποφύγει ένα διπλό άλμπουμ, που καταφέρνει όμως να είναι ανεξάρτητο.

Με κομμάτια όπως το Pyramid Song και τον μυστήριο ρυθμό του, το Life in a Glasshouse με τα πνευστά από τη Νέα Ορλεάνη και το Like Spinning Plates, κομμάτι ενδεικτικό της δημιουργικής τρέλας που πολιορκούσε τους μουσικούς εκείνη την περίοδο. Δούλευαν πάνω σε μια μπαλάντα, τόσο προβλέψιμη για τους ίδιους που έμοιαζε ενοχλητική, μέχρι που ο Jonny Greenwood την έβαλε να παίξει ανάποδα, και ο Yorke καθηλώθηκε. Έγραψε ένα νέο κομμάτι, πάνω στο αναποδογυρισμένο παλιό, και τραγούδησε ανάποδα τους στίχους. Πάνω στη reversed μελωδία, έπαιξαν οι reversed στίχοι, όπως κάποιοι παίζουν ανάποδα το Stairway to Heaven για να αποκαλύψουν υποσυνείδητα σατανικά μηνύματα. Μόνο που στο Like Spinning Plates του Amnesiac έγινε όλο αυτό εσκεμμένα, και το αποτέλεσμα ήταν κάτι… άλλο. Κάτι μυσταγωγικό, που ξεκινούσε από το βάθος για να μας βρει στην επιφάνεια.

Με μουσικές περιπέτειες σαν την παραπάνω δημιουργήθηκαν αυτά τα δυο άλμπουμ. Λογικό αφού, όπως προαναφέρθηκε, η τρομακτική επιτυχία του OK Computer και η ταμπέλα του ροκ σταρ πήγε να διαλύσει την μπάντα. Όταν λοιπόν μπήκαν στο στούντιο δεν είχαν ιδέα τι ακριβώς θα έκαναν. Ήξεραν πολύ καλά όμως τι δεν ήθελαν να κάνουν.

20 χρόνια μετά, τα Kid A και Amnesiac μαζί με ακυκλοφόρητο υλικό, κυκλοφορούν στο επετειακό KID A MNESIA. Υπάρχει ήδη στα streaming services και πωλείται, μεταξύ άλλων, σε τριπλό βινύλιο. Στο πρωτοεμφανιζόμενο υλικό περιλαμβάνονται και τα If You Say The Word και Follow Me Around, κομμάτια που είχαν ακουστεί “ανεπισήμως” στο παρελθόν, και οι fans ζητούσαν εδώ και δεκαετίες.

Σήμερα, τα κομμάτια που συναντάμε ξανά στο KID A MNESIA παραμένουν τρομακτικά επίκαιρα, τόσο ως προς τον ήχο τους που δεν παύει να ακούγεται μοναδικός και φρέσκος, αλλά και ως προς το περιεχόμενό τους. Βάλτε το Idioteque. Δείτε πώς ουρλιάζει πανικόβλητο για έναν σχιζοφρενικό κόσμο και για καταστροφές που τώρα, κακήν κακώς, αγωνιούμε να σταματήσουμε.

Για να κλείσουμε όμως, ας επιστρέψουμε στην αρχή. Το 2006, στο Culture Show, όταν έγινε στον Yorke η ερώτηση σχετικά με το ποιο θα ήθελε να είναι το έργο για το οποίο θα τους θυμούνται στο μέλλον, εκείνος απάντησε κατευθείαν, χωρίς να το σκεφτεί στιγμή, το How to Disappear Completely. Και ο Thom Yorke της προηγούμενης δεκαετίας, που υπέφερε κλεισμένος σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, επαναλαμβάνοντας ένα μάντρα μέσα στο σκοτάδι, δικαιώθηκε.

Τα KID A και Amnesiac και οι μεγαλειώδεις ήχοι τους, 20 χρόνια μετά, δικαιώνονται ξανά και ξανά.