«Τον καιρό του Θεού» του Σεμπάστιαν Μπάρι: Τα πλοκάμια του παρελθόντος



13/05/2024 - 01:40

Είναι γνωστό πως οι Ιρλανδοί έχουν λαμπρή λογοτεχνική παράδοση, ιδιαίτερα σε σχέση με τον πληθυσμό τους. Από το μυθιστόρημα μέχρι την ποίηση, από το διήγημα μέχρι το θέατρο, η ιρλανδική λογοτεχνία μέχρι και σήμερα παραμένει ακμαία και επιδραστική, έχοντας να επιδείξει έναν αξιοζήλευτο πλούτο, ένα πολιτισμικό χάρισμα στη γλώσσα.

Ο Σεμπάστιαν Μπάρι είναι σαφώς ένας από τους σπουδαιότερους πρεσβευτές της τον εικοστό πρώτο αιώνα. Με μια σειρά εξαιρετικών μυθιστορημάτων από τις αρχές του 2000 έχει αφήσει ανεξίτηλη την σφραγίδα του στην σύγχρονη πεζογραφία και έχει αποδείξει το συστηματικά υψηλό επίπεδο της γραφής του, την ευαισθησία της προσέγγισης των χαρακτήρων του, την συγκινησιακά φορτισμένη αλλά ποτέ μελοδραματική θεματική του.

Η βασική θεματική του Μπάρι είναι το παρελθόν. Το παρελθόν ως τραύμα, απώλεια, νοσταλγία, το παρελθόν ως καταλύτης για το παρόν, ως ουσιαστικός παράγοντας που στοιχειώνει, επηρεάζει, συνδιαμορφώνει το τώρα. Έτσι και στον «Καιρό του Θεού», το παρελθόν έρχεται και μπήγει τα νύχια του στο παρόν, ανοίγοντας και πάλι τις επιφανειακά επουλωμένες πληγές.

alt

Κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Τομ, ένας πρόσφατα συνταξιούχος αστυνομικός που ζει απομονωμένος σε ένα μικρό σπιτάκι και ζει παρέα με τα φαντάσματα του παρελθόντος του αφού έχει χάσει τόσο την γυναίκα όσο και τα παιδιά του. Όταν δύο νεαροί αστυνομικοί ζητάνε την βοήθειά του για μια παλιά υπόθεση που ανοίγει εκ νέου, τσιγκλάνε την φωλιά με τις σφήκες που είναι η μνήμη του και οδηγούν το ήδη θολωμένο μυαλό του σε νέα μονοπάτια όπου μπλέκεται το παρελθόν με το παρόν, συγχέονται τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας.

Η μέθοδος του Μπάρι βεβαίως είναι ο εσωτερικός μονόλογος με την παραδοσιακή, «ορθόδοξη» μορφή του, δηλαδή την τριτοπρόσωπη, την οποία άλλωστε χρησιμοποιούσε και ο Τζόις και η οποία ταιριάζει στην προκειμένη περίπτωση γιατί προσδίδει και μια χρήσιμη ελαφριά απόσταση. Αυτή η απόσταση παίζει ρόλο μεταξύ άλλων και επειδή ο Τομ δεν είναι και ο πιο αξιόπιστος αφηγητής. Τα τραύματα του παρελθόντος, η ηλικία, προκαλούν χωροχρονική σύγχυση στο μυαλό του.

Το επίκεντρο της αφήγησης είναι η αφετηρία των τραυμάτων, η γενεσιουργός τους αιτία: η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από ιερείς, κατά κύριο λόγο, αλλά και από δημόσιους λειτουργούς ευρύτερα, σε ορφανοτροφεία λόγου χάριν. Το ζήτημα είναι πολύ βαρύ και οι περιγραφές άγριες. Όμως το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι το ίδιο το φαινόμενο της κακοποίησης από ανθρώπους που εκπροσωπούν ένα δεδομένο σύστημα αξιών και υποτίθεται ότι προσφέρουν εμπιστοσύνη και παρηγοριά, αυτό άλλωστε έχει αναλυθεί λεπτομερώς σε πολλά βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες, ντοκιμαντέρ κλπ. Το ενδιαφέρον, το πραγματικά σπαρακτικό, είναι το πώς λειτουργεί ένα τέτοιο τραύμα, πώς μπορεί να αποδειχθεί βραδυφλεγές, πώς συχνά μοιάζει ανενεργό αλλά δηλητηριάζει σιωπηλά την ζωή των ανθρώπων που το βιώνουν μέχρι που ξαφνικά αναδύεται και πάλι στην επιφάνεια και σαρώνει τα πάντα, ισοπεδώνει όχι μονάχα τους ανθρώπους που ζουν με αυτό το τραύμα αλλά και τα μέλη της οικογένειάς τους, λες και είναι ένα μαρτύριο που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά.

Παράλληλα, προκύπτουν δύσκολα ερωτήματα που δεν έχουν εύκολη απάντηση: είναι η δικαιοσύνη εξ’ ορισμού περιορισμένη και ατελής, όντας ανθρώπινο δημιούργημα; Μπορεί να δικαιολογηθεί η αυτοδικία, αν όχι νομικά τουλάχιστον ηθικά; Πώς βιώνεται μακροπρόθεσμα η απώλεια και πώς λειτουργεί η μοναξιά;    

Δεν έχω διαβάσει κακογραμμένο μυθιστόρημα του Μπάρι και αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση. Η ισορροπημένη λυρικότητα της γραφής του, το ακριβές και προσεγμένο ύφος του που δείχνει αβίαστο, είναι και πάλι παρόντα. Άξιο τέκνο της λαμπρής ιρλανδικής λογοτεχνικής παράδοσης, ο Σεμπάστιαν Μπάρι δεν απογοητεύει τους αναγνώστες του επιδεικνύοντας και εδώ τις αναμφίβολες αρετές του. Δεν ξέρω αν το συγκεκριμένο μυθιστόρημα με το ιδιαίτερα φορτισμένο και βαρύ θέμα του αποτελεί την ιδανική εισαγωγή για κάποιον που δεν έχει διαβάσει ποτέ του τον συγκεκριμένο συγγραφέα, αλλά σίγουρα αποτελεί εγγύηση για τους φίλους της καλής γραφής.     

Adblock test (Why?)

Πηγή: elculture


Σχετικά άρθρα


Δημοσίευση από , Βρίσκεται στις κατηγορίες Πολιτισμός και Ψυχαγωγία

Σχολιάστε το άρθρο

*


Γκαλερί

Σχεδιασμός από MOD creative studio