Η σκηνοθέτρια Αλίκη Στενού μοιράζεται το Ημερολόγιο προβών για την παράσταση «ΜΝΗΜΗ | ΛΗΘΗ» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

28/11/2025 - 04:54

«Η αγάπη μου για τα κείμενα του Δημήτρη Δημητριάδη άρχισε ουσιαστικά μετά την επιστροφή μου από το Λονδίνο, στις αρχές του 2021. Από τους μονολόγους της Λήθης είχα σταθεί στη Μνήμη και στη Λήθη γιατί ένιωθα από την αρχή ότι ανοίγουν έναν ωραίο διάλογο, στηρίζοντας φαινομενικά αντίθετες θέσεις. Από τη μία, ακούμε τον άνθρωπο που ζει μέσα από την επαναφορά στιγμών, μέσα από το ατέρμονο ξανά της μνήμης. Από την άλλη, στη Λήθη, σ’ ένα ακατοίκητο τοπίο χωρίς χρονολογία ούτε όνομα, έχουν όλα ξεχαστεί. “Δεν χρειάζεται να θυμάμαι. Επειδή έχω σώμα ξεχνώ”. Σκέφτηκα, τι ωραίο να φέρω αυτά τα δύο κείμενα δίπλα δίπλα να συνομιλήσουν.

Λίγο αργότερα διαβάζω το Πεθαίνω σαν Χώρα. Εκείνη την περίοδο με απασχολούσε βαθιά η σχέση μου με αυτή τη χώρα και τα συνεχή πηγαινέλα μου στο εξωτερικό. Κι έτσι αποφάσισα πως αυτό θα ήταν το πρώτο έργο που θα σκηνοθετούσα. Η βουτιά στον κόσμο του Δημήτρη Δημητριάδη ξεκίνησε λοιπόν από εκεί: η παράσταση ανέβηκε το 2022–23 στο Bios, στην ΠΛΥΦΑ και στο Metropolitan Urban Theatre στη Θεσσαλονίκη. Κι όμως πάντα ήθελα να επιστρέψω στη Λήθη, σε εκείνη την ιδέα του καθρεφτίσματος της μνήμης με τη λήθη. Ήταν από τα έργα που είχα πάνω πάνω στη βιβλιοθήκη του μυαλού μου, αυτά που θέλω να σκηνοθετήσω κάποια στιγμή.

Τρία χρόνια μετά, με αφορμή ένα ανοιχτό κάλεσμα στην Ισπανία από το Can Bonamic Creation Centre – όπου θα επιλέγονταν πέντε προτάσεις από την Ευρώπη για έρευνα και ανάπτυξη – καταθέτω πρόταση με τίτλο Oblivion και επιλέγομαι, λαμβάνοντας επιπλέον οικονομική υποστήριξη από τη «Δημιουργική Ευρώπη» και το Goethe-Institut. Έτσι, το καλοκαίρι του 2024 ξεκινώ να δουλεύω το κείμενο στα αγγλικά, αρχικά ως solo performance, την οποία θα μοιραζόμουν στο τέλος της διαμονής μου εκεί με ισπανόφωνο κοινό.

Μέσα σε ένα πανέμορφο κτήριο του 1500, ανάμεσα σε βουνά λίγο έξω από τη Βαρκελώνη, άρχισα να αναμετριέμαι με τα μεγάλα θέματα των μονολόγων: μνήμη, λήθη, χρόνος, έρωτας, εξουσία, ζωή, θάνατος. Τα αγγίζουν όλα. Ανάμεσα στους πέτρινους τοίχους του Can Bonamic, με σωματικούς αυτοσχεδιασμούς και διαφορετικές μουσικές, έστησα το πρώτο σχέδιο της παράστασης. Θυμάμαι ιδιαίτερα ένα τηλεφώνημα με τον κύριο Δημητριάδη, ενώ κοιτούσα τις βουνοκορφές γύρω μου. Του περιέγραφα το ταξίδι μου στα κείμενά του και εκείνος μου μιλούσε για το πώς γεννήθηκαν: σαν συνειρμοί, σχεδόν χωρίς σβησίματα. Συζητούσαμε για την αντιθετική και ταυτόχρονα συμπληρωματική φύση των δύο μονολόγων, το κενό και το πλήρες. «Η Λήθη είναι το κενό της Μνήμης», μου είχε πει. «Εκεί που υπάρχει η Μνήμη καραδοκεί η Λήθη».

Στο τέλος Ιουλίου του 2024 παρουσιάζω το υλικό για πρώτη φορά. Μιλούσα στα αγγλικά, το κοινό μιλούσε λίγα, μα με κοιτούσαν βουρκωμένοι. Οι λέξεις του συγγραφέα είχαν γίνει σώμα – κι η γλώσσα δεν είχε πια σημασία. «Βουτήξαμε μαζί σου στο κενό χωρίς καμία άμυνα», μου είπε στο τέλος μια κυρία από το διπλανό χωριό.

Γυρίζοντας στην Αθήνα, τον Σεπτέμβριο του 2024, ξεκινώ πρόβες με την αγαπημένη φίλη Ιφιγένεια Θεοχαρίδη, δουλεύοντας πάνω στο υλικό που έφερα από την Ισπανία. Μπαίνει στην ομάδα και η Αθηνά Μαρία Παυλή, λίγο μετά και η Αντωνία Μαθιουλάκη. Αρχίζει να αναπτύσσεται σταδιακά η έννοια του χορού (chorus) ως δομή που μπορεί να αναδείξει τον λόγο του συγγραφέα. Στη μουσική, ο Νίκος Τουλιάτος, ο αγαπημένος αυτός συνεργάτης, είναι ήδη ενημερωμένος ότι θα ξεκινήσουμε σύντομα μια επιπλέον συνεργασία. Προστίθεται και η Χαρά Γκρέκα στο τσέλο – κι έτσι συμπληρώνεται ο πυρήνας της ομάδας. Αρχικός στόχος: πρεμιέρα τον Μάρτιο.

Κι έρχεται η πρώτη ανατροπή: με δέχονται στο Piccolo Teatro di Milano ως σκηνοθέτιδα σε καλλιτεχνική φιλοξενία μέσω του Εθνικού Θεάτρου. Φεύγω για Μιλάνο δύο μήνες και μεταφέρουμε την πρεμιέρα τον Μάιο. Από την Ιταλία έρχεται η δεύτερη ανατροπή: η Ιφιγένειά μας είναι έγκυος. Αναρωτιόμαστε πώς θα το αναπροσαρμόσουμε ώστε – γιατί όχι; – να παίξει έγκυος. Ωστόσο, μετά από λίγο, αναγκάζεται δυστυχώς λόγω έντονης αδιαθεσίας να αποχωρήσει. Εμείς συνεχίζουμε, με τον Μάιο να πλησιάζει. Και τότε έρχεται η τρίτη ανατροπή: το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά προτείνει να παρουσιαστεί η δουλειά τον Νοέμβριο. «Όλα γίνονται για κάποιο λόγο», σκέφτομαι. Η λέξη-κλειδί: προσαρμοστικότητα.

Η ομάδα ανασυγκροτείται, το χρονοδιάγραμμα ξαναγράφεται, και μαζί με την Αθηνά, την Αντωνία, τον Νίκο και τη Χαρά συνεχίζουμε. Μεσολαβεί το καλοκαίρι του 2025, κατά το οποίο συναντιέμαι με τον Δημήτρη Παπαβασιλείου – που γνωριστήκαμε στο Μιλάνο – και ο οποίος μεταφράζει το κείμενο στα ιταλικά και αρχίζουμε να το δουλεύουμε με προοπτική να ταξιδέψει ίσως και έξω. Πρώτη φορά μαθαίνω κείμενο σε τρεις γλώσσες: ελληνικά, αγγλικά, ιταλικά.

Με το τέλος του καλοκαιριού επιστρέφουμε αποφασισμένοι για την τελική ευθεία. Μπαίνει στην ομάδα και η Marie Walker ως βοηθός σκηνοθέτη – με την οποία είχαμε γνωριστεί στην Ισπανία και ήταν η πρώτη που ουσιαστικά είχε δει το υλικό. Πλέον ζει μόνιμα στην Αθήνα. Τι περίεργες συμπτώσεις, σκέφτομαι. Συνεχίζουμε πρόβες, δουλειά, δουλειά, δουλειά – και χαρά.

Και όταν, λίγες μέρες πριν την πρεμιέρα, οδηγώ προς το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και βλέπω την πινακίδα «Πειραιάς», συγκινούμαι. Το ταξίδι αρχίζει πραγματικά. Σαλπάρουμε. Ήρθε το πλήρωμα του χρόνου.

Έχω αγαπήσει αληθινά αυτά τα κείμενα. Μιλούν για όλα τα κεφάλαια της ανθρώπινης ιστορίας. Σκιαγραφούν τον άνθρωπο μέσα στον χρόνο, την αγωνία του να ορίσει την ύπαρξή του, να ζήσει, να αναμετρηθεί με τη θνητότητά του. Με όσα κουβαλά η Μνήμη και όσα σβήνει η Λήθη. Οι λέξεις βγαίνουν μία-μία, σαν να είναι η πρώτη ή η τελευταία. Ο χρόνος άλλοτε σταματά, άλλοτε τρέχει ακατάληπτα. Και όταν για μια στιγμή στέκεσαι και αναρωτιέσαι πού βρίσκεσαι εσύ μέσα σε αυτόν τον αέναο μηχανισμό, τι κρατάς από τα μικρά και τα μεγάλα της ζωής σου – τότε η σημασία όλων αλλάζει».

Info παράστασης:

Adblock test (Why?)

Πηγή: elculture

Σχετικά άρθρα

• «Η μεγάλη απόδραση» του Banksy (1.000)
• Έρχεται το νέο ντοκιμαντέρ “Apollo 13: Survival”: Μια αγωνιώδης ιστορία επιβίωσης (1.000)
• “Infinite Accumulation”: Το πρώτο μόνιμο δημόσιο έργο της Yayoi Kusama στο Λονδίνο συμβολίζει τη μοναδικότητα των ανθρώπων (1.000)
• Ο βιρτουόζος Jon Gomm έρχεται στην Αθήνα για ένα percussive acoustic guitar διήμερο στο Χαλκηδόνιο Ωδείο (1.000)
• Τι έρχεται τον Σεπτέμβριο στο Μουσείο Μαρία Κάλλας του Δήμου Αθηναίων (1.000)

Δημοσίευση από AutoPolis, Βρίσκεται στις κατηγορίες Πολιτισμός και Ψυχαγωγία

Σχολιάστε το άρθρο