Γιώργος Κυπρής: «Ήθελα να σπείρω σπόρους παντού και να μην είμαι εγκλωβισμένος σε έναν τόπο»



12/06/2024 - 20:14

Αναβλύζει ζωντάνια, αισιοδοξία, ζεστασιά και οικειότητα. Συντονισμένος με το μέσα του, προσγειωμένος, ερωτευμένος με τη ζωή, χρόνια τώρα δουλεύει ακατάπαυστα για την τέχνη του. Με ένα ψάθινο πλατύγυρο καπέλο, διαυγές χαμόγελο, μάτια που σφύζουν περιέργεια και μια ζεστή αγκαλιά ο Γιώργος Κυπρής μας υποδέχεται στο νησί του, τη Σαντορίνη. Τη νιώθει δική του, όχι από καταγωγή. Είναι απόρροια της αφοσίωσης συσσωρευμένων χρόνων.

Στρέφοντας το βλέμμα μακριά από τους εικαστικούς κύκλους της Αθήνας, τον καθωσπρεπισμό των ελιτιστικών κύκλων προσγειώνεται ψυχή τε και σώματι στη Σαντορίνη. Συνοδοιπόρος του στη ζωή από το 1976, στην τέχνη και σε κάθε τολμηρή απόφαση η αγαπημένη Αντονέλα. Η απόφαση φυγής του από την Αθήνα τα πρώτα χρόνια της καλλιτεχνικής του ζωής δεν ήταν εύκολη. «Ήθελα να σπείρω σπόρους παντού και να μην είμαι εγκλωβισμένος σε έναν τόπο». Στην αρχή τίποτα δεν ήταν εύκολο. Οι ντόπιοι, ειδικά ο καλλιτεχνικός κύκλος δεν θα τον αποδεχθεί αμέσως. 

Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά το ξεκίνημα της γκαλερί του, ΜΑΤΙ Fira, στη Σαντορίνη, ο εικαστικός Γιώργος Κυπρής, έχει κερδίσει τον σεβασμό και αφοσιωμένος όπως είναι στον τόπο, ιδρύει ακόμα έναν χώρο τέχνης, αυτή τη φορά, στο παραδοσιακό χωριό της Μεσαριάς. 

alt
 Φωτό: Πέπη Νικολοπούλου
alt
Φωτό: Πέπη Νικολοπούλου

Το ΜΑΤΙ Mesaria εγκαινιάζεται με την έκθεση «Εξομολόγηση», με έργα από το ευρύ φάσμα της καλλιτεχνικής δραστηριότητάς του, πλούσιας σε νοήματα, ιδέες και υλικά. Έργα που ποικίλουν εννοιολογικά, σε μορφή, αλλά και στην επιλογή των υλικών, απλωμένα στις δεκαετίες της ζωής του συνυφαίνοντας το πέπλο της προσωπικής του ιστορίας: «Από μικρός ήμουν ένας μυθοπλάστης, ήθελα να φτιάχνω ιστορίες, να μεταμορφώνω την πραγματικότητα, να την εμπλουτίζω, να την παραποιώ», μοιράζεται ο Γιώργος Κυπρής στην πρώτη ξενάγησή μας στον χώρο και αυτή είναι η πρώτη του Εξομολόγηση.

Ο Γιώργος Κυπρής έχει συνθέσει παράλληλες συλλογές εδώ και δεκαετίες, κάθε μία από τις οποίες αλληλεπιδρά με την άλλη, εσωκλείει προσωπικά του μυστικά, αφηγείται τα όνειρα και τους εφιάλτες τους, θολώνοντας τα όρια μεταξύ τους. Στα έργα του δεν επιζητά την τελειότητα. Συνυφαίνονται από κομμάτια της ζωής του. Από την παιδική του ηλικία στην Κύπρο, τον φόβο και την αγωνία εμπόλεμης συνθήκης και τα καταφύγια, το άγχος της εγκατάλειψης, τη μοναξιά, την ενοχή, τον θάνατο.

Τα κλουβιά της παιδικής του ηλικίας, η οξειδωμένη πόλη με τις ξεχαρβαλωμένες τηλεοράσεις του με τον καναπέ πολυτελείας να στέκει απέναντί τους αναμένοντας τα νέα της ημέρας, τα κουτιά των σχέσεων με τις κούκλες Barbie να αποτυπώνουν την αποτυχία των ανθρωπίνων σχέσεων με τραγελαφικό τρόπο, τα ψάρια του από ατσάλι και γυαλί, τα κρεβάτια μοναξιάς και θανάτου.

alt
Mati Mesaria © Yannis Bournias

 

ΜΑΤΙ Mesaria – Μια εκλεκτή συνάντηση της τέχνης με την ελληνική φιλοξενία

Εισερχόμενοι στον χώρο, οι πρώτες εγκαταστάσεις του μας υποδέχονται ανάμεσα στα στάχυα, κάτω από ελιόδεντρα κα τον καυτό ήλιο της Σαντορίνης:

«Στα παιδικά μου χρόνια στην Κύπρο, θυμάμαι τα απέραντα χωράφια της μεγάλης πεδιάδας της Μεσαρίας με τα ξανθά σπαρτά να κυματίζουν από τον άνεμο δημιουργώντας μαγικές χορογραφίες. Έτσι, κουβαλώ τον τόπο καταγωγής μου στη Σαντορίνη, που μετατρέπεται για μένα σε μια δεύτερη πατρίδα», συμπληρώνει.

alt
Gate of Knowledge (2001), Homo Erectus (2001), Yorgos Kypris. MATI Santorini, © Yannis Bournias
alt
Mati Mesaria © Yannis Bournias

Οργανωμένα σε αυστηρές, ελάχιστες γραμμές, τα κρεβάτια του Γιώργου Κυπρή υπογράφουν μία εμβυθιστική εμπειρία. Το κρεβάτι είναι ένα από τα προσωπικά και ιδιωτικά μέρη, ένας οικείος χώρος για ανάπαυλα, προσωπική καταβύθιση, περισυλλογή. Ακολουθούν και άλλες εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας από φθαρμένο ατσάλι, στα χρώματα της σκουριάς, της φθοράς. Ηomo Erectus ο τίτλος ενός από τα έργα του – η ανθρώπινη ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα στο προσκήνιο. Η μοναξιά, η εγκατάλειψη, το τέλος, ο άνθρωπος είναι κεντρικά σε αυτή συλλογή. Εικαστικές παρεμβάσεις στον υπαίθριο χώρο που δεν διαταράσσουν την αρμονία, την ησυχία και τη γραφικότητα του τοπίου.

Δύο αναστηλωμένες παραδοσιακές κάναβες -τα παραδοσιακά θολωτά οινοποιεία του νησιού- παρουσιάζονται έργα από διαφορετικές «οικογένειες», όπως χαρακτηριστικά τα αποκαλεί ο Κυπρής.
«Όταν αντίκρυσα το κτίριο και είδα αυτούς τους θόλους συγκινήθηκα», καταθέτει με ειλικρίνεια την ώρα που περιδιαβαίνουμε τον χώρο. Είναι απόγευμα και ο ήλιος έχει μόλις αρχίσει να δύει. Τα μαβιά χρώματα του ουρανού, ολοκληρώνουν μυσταγωγικά το υπαίθριο έργο του.

«Να αποχωρίζεσαι τραγούδια που αγάπησες, μέρη που περπάτησες. Δεν έχεις τόση περιορισμένη φαντασία όσο νομίζεις. Μπορείς να φτιάξεις ιστορίες ολοκαίνουργιες με ουρανό κι αλάτι», μου έρχονται στον νου οι στίχοι του Μενέλαου Λουντέμη. Η πρώτη συνάντηση με τις κάναβες θα του φέρει μνήμες από το σπίτι της γιαγιάς του στην Αμμόχωστο, αψιδωτό με ψηλά ταβάνια.

Σε μια παρόρμηση της στιγμής με τη μνήμη να κατευθύνει για λίγο το μυαλό του θα το αγοράσει. Μια αποφασιστική στιγμή, ένα κλικ στη ζωή του που τότε, αρκετά χρόνια πριν δεν μοιάζει συμφέρουσα και λογική. Κόντρα στις προβλέψεις, απορρίπτοντας για μια ακόμη φορά την τάξη των πραγμάτων – βασικό συστατικό της προσωπικότητάς του. Ονειρεύεται το άπιαστο, το αρχικά ακατόρθωτο, το αντισυμβατικό.

Μετά από πέντε χρόνια σκληρής, απαιτητικής δουλειάς το όραμα του έχει ολοκληρωθεί. «Ειδικά μετά την πανδημία τα συναισθηματικά μου κουράγια μειώθηκαν», λέει πει πάντα χαμογελώντας. Ο Κυπρής ελπίζει η κάναβα, μεταμορφωμένη πια σε χώρο δημιουργίας να αποτελέσει για το νησί ένα σημείο αναφοράς για το νησί, για τους ντόπιους, τους περαστικούς, τους λάτρεις της τέχνης, της ιστορίας, του έντιμου φαγητού, του καλού κρασιού. Εδώ ο Κυπρής έχει καταφέρει να συγκεράσει μέσα από την καλλιτεχνική του παρέμβαση και την αναζωογόνηση του τόπου, την τέχνη με την αισθητηριακή εμπειρία.

«Ένα παρατηρητήριο για την τέχνη, την ποιότητα και την ομορφιά ενός νησιού που σήμερα πιέζεται ασφυκτικά από την τουριστική υπερεκμετάλλευση», συμπληρώνει.

Mια αντισυμβατική καλλιτεχνική εμπειρία σε ένα ιστορικό οινοποιείο. Μια καινοτόμα οπτική αυτού του ξεχωριστού τόπου. Πρόθεση του Γιώργου Κυπρή να διευρύνει τους ορίζοντες του ίδιου του χώρου ώστε να φιλοξενεί εκθέσεις καλλιτεχνών προσφέροντας έτσι μια εκλεκτή περιήγηση στις τάσεις της ελληνικής και διεθνούς σύγχρονης τέχνης, δίνοντας παράλληλα νέα πνοή στον αρχαίο πολιτισμό, τις παραδόσεις και τα υλικά που κάνουν τη Σαντορίνη μοναδική.

alt
Η Πύλη της Γνώσης/Gate of Knowledge, Yorgos Kypris, MATI Santorini, Φωτό: Πέπη Νικολοπούλου

 

Η φθορά, οι ενοχές, οι εφιάλτες, συστατικά της μυθοπλασίας στη δημιουργία του

Ο Κυπρής δημιουργεί με διάθεση βαθιάς περισυλλογής για την ανθρώπινη κατάσταση και καλεί τους θεατές του να αναρωτηθούν για ζητήματα όπως η ομορφιά της ζωής, οι προσωπικοί του φόβοι και οι ανησυχίες του για το ανθρώπινο είδος. Οι επισκέπτες της έκθεσης και του νέου χώρου θα έχουν την ευκαιρία να βιώσουν έναν κόσμο, όπου τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και μνήμης σβήνουν αβίαστα.

Για το πλούσιο έργο του εικαστικού και την «Εξομολόγησή» του, γράφει η σύμβουλος σύγχρονης τέχνης, Μαρία Παναγίδου, στο εισαγωγικό σημείωμα της αγγλικής έκδοσης που συνοδεύει την έκθεση:

«Μια εκ βαθέων κατάθεση, ενός καλλιτέχνη σκεπτόμενου, με πνεύμα ανήσυχο και ευθύβολο, κοσμοπολίτη, χειρονάκτη της τέχνης. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν την εικαστική προσωπικότητα του Κυπρή, ο οποίος από τα χρόνια της Ιταλίας, στη Faenza, αναζητούσε την αλήθεια στον άνθρωπο και τον κόσμο, διερευνώντας την ύλη. Στα πρώτα χρόνια, με τη χρήση του πηλού, η χειροναξία αποτελούσε κυρίαρχο στοιχείο της δουλειάς του. Φόρμες πλαστικές, συνάμα δυναμικές, δημιουργούσαν αντικείμενα τέχνης και περιβάλλοντα. Στη συνέχεια, νέα υλικά μπήκαν στη φαρέτρα του, ο μπρούντζος, ο σίδηρος, το αλουμίνιο, το γυαλί. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, ο Κυπρής βιώνει μια συνεχή δημιουργική περιπέτεια, παραδίδοντας στον θεατή τη δική του εικαστική κατάθεση», τονίζει η Μαρία Παναγίδου.

Μάστορας σπουδαίος στο είδος του ο Γιώργος Κυπρής επιλεγει υλικά ανάλογα με τις εκφραστικές και εννοιολογικές του ανάγκες.

Tα ψάρια του, θα ξεκινήσουν στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Μέχρι τότε έχει πειραματιστεί με τον πηλό και την κεραμική. Μια ισχυρή παιδική ανάμνηση θα διαμορφώσει τη σχέση του με τα ψάρια που σχεδόν εμμονικά τον ακολουθούν μέχρι σήμερα. Ψάρια από μπρούτζο, γυαλί, μέταλλο, plexiglass, σε ποικιλία σχημάτων, μορφών, συνθέσεων. Θαυμασμός και ενοχή, σεβασμός και καταστροφή, η παράδοξη συνθήκη που αναζητά να ισορροπήσει μέσα του, μια ακόμη προσωπική εξομολόγηση.

alt
© Yannis Bournias

«Ήμουν καθισμένος σε έναν βράχο στη θάλασσα, ενώ ο θείος μου ψάρευε με καμάκι. Κάποια στιγμή, ο θείος μου βγήκε στην επιφάνεια κρατώντας ένα μεγάλο όμορφο ψάρι στην άκρη του δόρατός του. Το ψάρι σπαρταρούσε και φαινόταν να αγωνιά. Η ψυχή μου πονούσε. Ταυτόχρονα, θαύμαζα το κατόρθωμα του θείου μου. Αυτό ήταν βαθιά ριζωμένο στο μυαλό μου, στη μνήμη μου. Και νομίζω ότι αυτό με παρότρυνε να δοκιμάσω το ψαροντούφεκο αργότερα, στον ωκεανό, να ψαρεύω, και μετά να το μετανιώσω και να γίνω επαγγελματίας – προστατευτής των ψαριών κατά της μαζικής εξαφάνισης».

Ζητήματα ματαιοδοξίας, μαζικής παραγωγής, την κατανάλωση των μέσων ενημέρωσης και την επιφανειακή ποπ κουλτούρα, η υποκρισία της εκκλησίας, οι ασταθείς συχνά υποκινούμενες από ματαιοδοξία και οικονομικά συμφέροντα ανθρώπινες σχέσεις, εμφανή σε όλο τα φάσμα της συλλογής του που έχει επιλέξει να αναδείξει σήμερα σε αυτό τον χώρο.

alt

«Η ζωή ενός καλλιτέχνη μοιάζει με μια σκάλα», αναφέρει ο ίδιος εύστοχα. H ζωή του βήμα βήμα, σκαλί σκαλί σε ανοδική μα δύσκολη πορεία. «Ήρθα στο νησί με μια νέα ιδέα στο μυαλό. Να συνομιλήσουμε με τη διεθνή κοινότητα της τέχνης, να ανταλλάξουμε ιδέες. Σήμερα νιώθω να ολοκληρώνω αυτό το έργο. Μόνο που τώρα θέλω επίσης να δείξω ότι υπάρχει σε αυτόν εδώ το μαγικό τόπο τη Σαντορίνη και ένα άλλο διαφορετικό πρόσωπο, μια άλλη οπτική».

Ο Γιώργος Κυπρής είναι ένας άνθρωπος που αρνείται να ενηλικιωθεί, παραμένει ένα μεγάλο παιδί που σκαρφίζεται διαρκώς νέα παιχνίδια, νέες ιστορίες. Μας άνοιξε διάπλατα τον εσωτερικό του κόσμο, μας έδειξε το απύθμενο βάθος τους, μας φιλοξένησε στα όνειρά του και όλα αυτά με ειλικρίνεια, αυθεντικότητα και ανθρωπιά πρωτίστως.

alt
Φωτό: Πέπη Νικολοπούλου

Adblock test (Why?)

Πηγή: elculture


Σχετικά άρθρα


Δημοσίευση από , Βρίσκεται στις κατηγορίες Πολιτισμός και Ψυχαγωγία

Σχολιάστε το άρθρο

*


Τελευταία άρθρα

Γκαλερί

Σχεδιασμός από MOD creative studio